Madem / Mademki – Коль уж/ Уж если

Bu bağlaç iki tümceyi ‘sebep ve karşıtlık’ ilgisiyle birbirine bağlar.

Mademki beni dinlemiyorsunuz, konuşmama gerek yok.

Madem çalışmadınız, ben de sınav yapmayayım.

Mademki çok işin vardı, niçin misafir davet ettin?

 

Demek ki - Значит

Bu bağlaç, açıklama tümcelerinin başında kullanılır.

Vakit çok geç oldu hâlâ gelmedi, demek ki bu akşam gelmeyecek.

Murat selam vermedi, demek ki bana küsmüş.

Aylin hâlâ çalışıyor, demek ki işlerini bitiremedi.

Yoksa – А может

Bu bağlaç karşıt olasılık belirtmede kullanılır. Yani, bir olayın ya da bir düşüncenin tersi olabilme ihtimalini anlatır.

Babam hâlâ gelmedi, yoksa başına kötü bir şey mi geldi?

Doğum günümde beni aramadın. Yoksa beni artık sevmiyor musun?

Niçin hiç konuşmuyorsun? Yoksa bize küstün mü?

 

Hem….hem (de) – И……и (тоже)

“hem … hem” bağlacı, aynı görevde olan sözcükleri ya da tümceleri “birliktelik, eşitlik ya da karşıtlık” anlamlarıyla birbirine bağlar.

Hem işimi hem de iş arkadaşlarımı seviyorum.

Hem soru soruyorsun hem de cevabını dinlemiyorsun.

Umut hem üniversitede okuyor hem de çalışıyor.

 

Ne….ne (de) – Что…что (тоже)

Aynı görevde olan öğeleri ‘olumsuzluk’ ilişkisiyle birbirine bağlar. Ancak, bulundukları tümcenin yüklemi, yapı bakımından olumludur.

Onun ne evi ne (de) arabası vardı. (Evi ve arabası yoktu.)

Bu iş için ne paramız ne (de) zamanımız var. (Paramız ve zamanımız yok.)

Özlem rejim yağıyor. Ne ekmek yiyor ne (de) çikolata. (Ekmek ve çikolata yemiyor.)

Ya….ya (da) – Или….или (тоже)

Aynı görevde olan sözcükleri ya da tümceleri, sunulan şeylerden birini seçme, tercih etme ilgisiyle birbirine bağlar.

Ya bizimle gel ya da ablanla evde otur.

Tatilde ya Antalya’ya ya da Bodrum’a gideceğim.

Bizi merakta bırakma. Ya telefon aç ya da mesaj gönder.

 

Aşağıdaki tümceleri uygun bağlaçlarla tamamlayın.

1. ………. geç kalacaksan, önceden arayıp haber ver.

2. Nihal beni yemeğe davet etti, ……….. ben yemeğimi yemiştim.

3. Bugün seni arayamadım. ……….. çok yoğundum.

4. Filiz’in arabası kapının önünde. ………….. tatilden dönmüş.

5. Bugün çok yorulduk. ……… gezdik ………… alışveriş yaptık.

6. Lale’nin annesi …….. bizimle gelecek.

7. Funda çok sağlıklı; …….. sigara ………. içki içiyor.

8. Onur …….. Murat Aksaray’da oturuyorlar.

9. Kızım doktor ……….. öğretmen olmak istiyor. Daha karar veremedi.

10. Türkçe biliyorum ………. akıcı konuşamıyorum.

11. Haydi, karar verin artık. ……… döner yiyelim ……….pizza.

12. ………… dışarıda yemek yiyecektin, neden haber vermedin?

13. Doğum gününe ….. beni ….. Gülgün’ü ….. Ece’yi davet etti. Hepimiz çok üzüldük.

14. Çok çalışmalısınız, ………… sınıfı geçemezsiniz.

15. Çok az param var. ………. kitap ……….. parfüm alacağım.

16. O kadar koştum …….. nefes nefese kaldım.

17. Dün okula geldim ………. hiçbir derse girmedim.   

18. ………… araban var, niçin hâlâ işe otobüsle geliyorsun?

19. Hayal kurmak güzeldir ……… hayallere kapılmamak gerek.

20. Bu problemi bir çocuk …….. çözebilir.

21. Neden bu kadar geç kaldın? ……… adresi bulamadın mı?

22. ………. yorgun değilsen, alışverişe çıkalım.

23. Karşımızdakine saygı göstermeliyiz ……… o da bize saygı duysun.

24. Artık havalar ısınsa ……… pikniğe gitsek.

25. Onunla tartışsak ……… asla küsmeyiz.  

 

Ders 17

Yeterlilik eylemi

Глагол возможности

Yeterlilik eylemi, eyleme ‘bilmek’ yardımcı eyleminin getirilmesiyle kurulur. Bu eylem tümceye yeterlik, olasılık ve izin anlamı katar.

eylem + -(y)a/-e bil + zaman eki + kişi eki

Şimdiki zaman ve yeterlilik eylemi

Настоящее время и глагол возможности

Olumlu

Утвердительная форма

Olumsuz Отрицательная форма Soru Вопросительная форма Ben yapabiliyorum yapamıyorum yapabiliyor muyum? Sen yapabiliyorsun yapamıyorsun yapabiliyor musun? O yapabiliyor yapamıyor yapabiliyor mu? Biz yapabiliyoruz yapamıyoruz yapabiliyor muyuz? Siz yapabiliyorsunuz yapamıyorsunuz yapabiliyor musunuz? Onlar yapabiliyorlar yapamıyorlar yapabiliyorlar mı?

Geniş zaman ve yeterlilik eylemi

Широкое время и глагол возможности

Olumlu

Утвердительная форма

Olumsuz Отрицательная форма Soru Вопросительная форма Ben gelebilirim gelemem gelebilir miyim? Sen gelebilirsin gelemezsin gelebilir misin? O gelebilir gelemez gelebilir mi? Biz gelebiliriz gelemeyiz gelebilir miyiz? Siz gelebilirsiniz gelemezsiniz gelebilir misiniz? Onlar gelebilirler gelemezler gelebilirler mi?